Wat gebeurt er na de gemeenteraadsverkiezingen?

Op woensdag 21 maart 2018 om 21:00 uur sluiten de stembureaus en gaan de leden van elk stembureau de stemmen tellen. En wat gebeurt er daarna?

Bij het tellen van de stemmen kijken de leden van de stembureaus ook naar hoeveel ongeldige en blanco stemmen zijn uitgebracht. Een stem is bijvoorbeeld ongeldig als op het stembiljet is geschreven of getekend. Als geen enkel vakje voor een kandidaat met rood is ingekleurd, dan heeft iemand blanco gestemd. Blanco stemmen tellen niet mee voor de uiteindelijke verkiezingsuitslag, alleen voor de opkomst.

Het tellen van de stemmen in de stembureaus is openbaar, iedereen die wil mag daarbij aanwezig zijn. Je mag alleen niet meetellen.

Uitslag gemeenteraadsverkiezingen

De verschillende lokale stembureaus geven hun uitslag door aan de burgemeester en wethouders (B&W) van de gemeente. Het centraal stembureau van de gemeente stelt de verkiezingsuitslag vast aan de hand van de getelde stemmen van alle lokale stembureaus. Het hoofdstembureau stelt alle stemtotalen van de gemeente vast. De burgemeester is de voorzitter van beide bureaus. Voor de gemeenteraadsverkiezingen treedt het hoofdstembureau van de gemeente ook op als centraal stembureau. 

Welke partijen komen in de gemeenteraad?

Op basis van de uitslag verdeelt het centraal stembureau van een gemeente de zetels over de verschillende politieke partijen (een zetel is een plek in de gemeenteraad van de gemeente). Het aantal zetels is afhankelijk van het aantal inwoners van de gemeente. De kleinste gemeenten hebben negen zetels, de grootste vijfenveertig.

Welke raadsleden komen in de gemeenteraad?

Als de zetels over de partijen zijn verdeeld, benoemt het centraal stembureau de gemeenteraadsleden. Het is niet zo dat als een partij vijf zetels heeft, de eerste vijf kandidaten van de lijst in de gemeenteraad komen. Er kunnen namelijk kandidaten op de lijst staan die voorkeurstemmen hebben gekregen. Daardoor kan een kandidaat die onderaan de lijst van zijn partij staat, toch in de raad komen. Deze kandidaat schuift door de voorkeurstemmen namelijk naar boven in de kandidatenlijst en kan bij de verdeling van de zetels een plek in de raad krijgen.

Benoeming raadsleden

Is een kandidaat tot raadslid benoemd, dan onderzoekt de gemeenteraad of de kandidaat voldoet aan de eisen voor het lidmaatschap van de gemeenteraad. Dat is het zogenoemde geloofsbrievenonderzoek. Het onderzoek en de uitslag hiervan zijn openbaar. De gemeenteraad in oude samenstelling doet het onderzoek. Voor de verkiezingen 2018 staat in de wet dat het onderzoek uiterlijk woensdag 28 maart moet zijn afgerond. De leden van de oude raad treden namelijk af per donderdag 29 maart. Dat is ook de dag waarop de nieuwe raad begint.

Tijdens de eerste vergadering van de nieuwe raad (29 maart) leggen de raadsleden de eed of verklaring+belofte af. Als dat is gebeurd, kunnen de raadsleden meteen aan de slag voor de komende vier jaar. En kunnen de onderhandelingen beginnen voor een nieuw college.

Collegevorming

Het eerste waar de nieuwe gemeenteraadsleden zich mee gaan bezighouden, is de samenstelling van een college van burgemeester en wethouders (B&W) en de benoeming van de wethouders. Meestal nodigt de partij die bij de verkiezingen de meeste stemmen heeft gekregen, de andere partijen uit voor de onderhandelingen.

Meer weten?