Hoe komt de gemeente aan haar geld?

Van alle belastingen die je betaalt, betaal je 3,4% rechtstreeks aan gemeenten. Hebben gemeenten hier voldoende aan? Nee, daarom ontvangen zij ook nog geld van de Rijksoverheid.

Inkomsten gemeenten

Geld via gemeentelijke belastingen

Voor een deel (40%) krijgt de gemeente geld van haar eigen inwoners en van ondernemers. Dat komt binnen via:

  • gemeentelijke belastingen, zoals onroerende-zaakbelastingen, hondenbelasting
  • heffingen, zoals afvalstoffenheffing, rioolrecht en leges (bijvoorbeeld bouwleges)
  • overige eigen inkomsten, zoals verkoop van grond, dividend op aandelen, Europese subsidie, rente

Geld via het Rijk

Gemeenten krijgen het grootste deel van hun geld (60%) van het Rijk. Dit geld komt onder andere uit het gemeentefonds. Hoeveel een gemeente krijgt, verschilt per gemeente. Dat hangt onder andere af van het aantal inwoners, de oppervlakte en het aantal leerlingen.

Naast geld uit het gemeentefonds krijgt de gemeente ook zogeheten specifieke uitkeringen van het Rijk.

Mogen gemeenten met het geld doen wat ze willen?

Nee, gemeenten mogen niet zomaar alles doen met het geld wat ze zelf willen. Voor een deel ligt het vast waar gemeenten hun geld aan moeten uitgeven, namelijk bij heffingen en specifieke uitkeringen:

  • heffingen zijn niet hetzelfde als belastingen, want heffingen zijn er om bepaalde taken van te kunnen betalen. Bijvoorbeeld: het ophalen van afval, het onderhoud van riolering, het leveren van een paspoort. Bovendien mogen de heffingen niet meer opbrengen dan de taken kosten. Een gemeente mag dus geen ‘winst’ maken
  • een specifieke uitkering is geld dat de gemeente moet uitgeven aan specifieke taken, bijvoorbeeld het bestrijden van verkeerslawaai of onderwijsachterstand. Als de gemeente hiervan geld overhoudt, moet zij dit terugbetalen aan het Rijk

Voor een deel mogen gemeenten wel zelf bepalen waar zij hun geld aan uitgeven. Dat is bij gemeentelijke belastingen, de algemene bijdrage uit het gemeentefonds en de overige eigen inkomsten van gemeenten.

Controle gemeenteraad

De gemeenteraad controleert alle uitgaven. De gemeenteraad krijgt daarbij hulp van de lokale rekenkamer(commissie) en de accountant. Gemeenten mogen niet meer uitgeven dan ze binnenkrijgen, maar het Rijk mag dat wel. Let op: gemeenten moeten altijd een sluitende begroting hebben (dus geen tekort). Dat is anders dan het Rijk. Het Rijk mag wél een begrotingstekort hebben en dus meer uitgeven dan er binnenkomt.